Lezingen

Onze docenten houden geregeld lezingen. Deze kunt hier terug vinden en op uw gemak lezen.

Vorige pagina | Overzicht

Toegevoegd op 19/04 door Klaas Stuive

SANSKRIET, een Yoga-taal vol leven

Samengesteld door Klaas Stuive

Waarom Sanskriet leren?

De kennis van het Sanskriet is belangrijk vooral voor de studie van de oude Yoga-geschriften, maar ook om de prachtige teksten te kunnen lezen, zoals bijvoorbeeld  de Veda’s, Bhagavad Gita en de andere Upanishads. Ook heldendichten (epen) in het Sanskriet, zoals de Mahabharata en de Ramayama en natuurlijk de geweldige teksten van de grote dichter Kalid?sa. Als je vanuit het Sanskriet aan het vertalen bent dan komt alle energie uit die woorden weer vrij. De letterlijk vertaalde tekst moet wel in juist verband worden gezet. Dat vertalen is te vergelijken met puzzelen. Je kunt de uit Sanskriet vertaalde zinnen niet gelijk in één keer lezen, zoals bijvoorbeeld vertaling uit het Engels of Spaans. Daar is de taal te complex voor.

De belangrijkste motivatie om Sanskriet te leren ligt vooral in het feit dat het de Yoga-taal is die we tijdens de Yogalessen toepassen bij de benoeming van de technische onderdelen van de lessen. Dan blijkt overduidelijk dat we maar weinig kaas hebben gegeten van deze taal, want schrijven we het wel correct en/of spreken we het wel goed uit en/of heb ik het wel goed vertaald?

Waarom geen dode taal?

Sanskriet wordt gerekend tot de zogeheten ‘dode talen’, zoals het latijn. De reden is dat het geen voertaal meer is. Toch bestaat er een verschil van mening of een taal nu echt dood is. Zo leeft bijvoorbeeld het Sanskriet in de oude teksten voort, maar wordt het ook nog steeds toegepast en gesproken door de Brahmanen tijdens hun rituelen. Verder zou je kunnen zeggen dat deze oude taal tijdens de Yogalessen weer tot leven komt. Vooral in de klassieke (oorspronkelijke) Yoga wordt veel Sanskriet gebruikt. Sanskriet is een historische taal, maar zeker geen dode taal!

Oorsprong

Het woord is ‘Samskṛtah’, betekent ‘gepolijst, mooi gevormd, geschikt of toepasbaar gemaakt’. Sommigen geloven dat de goden deze taal rechtstreeks aan de mensen hebben gegeven. Weer andere zeggen dat deze taal is ontstaan door de Rishi’s, die in Samadhi al de energetische tekens in de geest op schrift hebben gesteld. Het Vedische Sanskriet (de voorloper van het klassieke Sanskriet) werd vanaf ongeveer 5000 BC gesproken in Groot India, in Zuid- en Centraal-Azië. Door de migratie van Arische stammen werd de taal naar Perzië, Mesopotamië en Anatolië meegenomen. In deze oeroude versie van het Sanskriet zijn o.a. de Veda’s opgesteld, waarvan de Rg Veda het meest antieke deel vormt. Het blijft moeilijk de Rg Veda zelf te dateren en dus ook het historische begin van de Vedische taal te duiden. De antieke hymnen werden immers vooral gereciteerd en van buiten geleerd (zelfs tot op vandaag) en het optekenen gebeurde pas relatief laat. Daarom zijn deze teksten vrijwel altijd geschreven in verzen of spreuken, s?tra’s of sloka’s geheten. Hun samenstelling is bovendien over verscheidene eeuwen gespreid.

Sanskriet is oorspronkelijk het 'antieke Indo-Arisch', de moedertaal waaruit een groot aantal dialecten is voortgekomen. Een zustertaal is het antieke Iraans of Avestisch, waar het zich nauwelijks van onderscheidt. Wat betreft de woordenschat vindt men overeenkomsten met de Germaanse talen, zoals het Nederlands en het Engels. Taalkundigen zijn van mening  dat het Sanskriet, Latijn, Griek, Germaans, Slavisch en nog enkele andere talen één grote familie vormen, afkomstig uit één bron, die het Indo-Europees wordt genoemd.

Een klanktaal

Het Sanskriet wordt in het Devan?gar?-schrift geschreven (ook wel in het kort N?gari genoemd).  In transcriptie wordt het  in Romeinse lettertekens omgezet. Dat is wel behelpen, omdat het Sanskriet meer lettertekens (50 stuks) kent dan het Romeinse schrift (26 stuks).

Het Sanskriet is een syllabische taal. Dat betekent dat één teken staat voor de combinatie van een medeklinker én een klinker; in dit geval is dat de –a-. Het Devan?gar?-alfabet kent bijna tweemaal zoveel letters als het Nederlands. Dit komt door de veelheid van klanken in de taal. Iedere medeklinker bestaat niet enkel uit 'stemhebbend' en 'stemloos', zoals bij ons (bijvoorbeeld d naast t), maar elk van deze versies heeft ook nog een 'geaspireerde en een ‘niet-geaspireerde’ vorm (dh en th).

Een energetische kracht

Als je Sanskriet bestudeert, dan lijkt het alsof iedere letter in het alfabet (50 in totaal) een bepaalde energetische kracht heeft. Als je deze taal weer uitspreekt, dan breng je die kracht weer terug in de woorden en dan komt deze zogenaamde dode taal weer tot leven.

Klinkers zijn bijvoorbeeld vrouwelijk, maar hebben een Sakti (mannelijke) uitwerking qua energie. Met andere woorden: een Rajas-uitwerking. Medeklinkers zijn mannelijk, maar hebben een Siva (vrouwelijke) energetische uitwerking, m.a.w. een Tamas-uitwerking. In de oude Yogatechnieken wordt deze energetische kracht gebruikt om energiecentra (Cakras) in harmonie te brengen. Samengevoegd kunnen zij dus leiden naar Sattva, harmonie of evenwicht in de energie.

Men fluistert dat het alfabet oorspronkelijk bestond uit 54 letters en dat tweemaal, dus in totaal 108.  Dit is het aantal Tattvas (eigenschappen in de schepping), dat de god Siva in de totale schepping van de macro en micro kosmos onderscheidt. In de Siva-sutra’s wordt op deze energetische kracht van Sanskriet gewezen en die kracht speelt een belangrijke rol bij Mantra’s.

De Mantra-wetenschap of Sabda-sastra, wetenschap van het woord,  gebruikt deze kracht in relatie tot energiecentra (Cakra’s).

Sankriet, relatie naar de cakra’s

Hieronder een overzicht van het Sanskriet-alfabet in relatie tot de energiecentra.

mul?dh?ra

v z x s

va, ?a, ṣa, sa

sv?dhiṣṭh?na

b w m y r l

ba, bha, ma, ya, ra, la

maṇip?ra

2 4 ø t 7 d f n p 5

ḍa, ḍha, ṇa, ta, tha, da, dha, na, pa, pha

an?hata

k q g ‘ Ü c 6 j û à 1 3

ka, kha, ga, gha, ṅa, ca, cha, ja, jha, ña, ṭa, ṭha

vi?uddhi

Å Åa i I ] Io O R ® ú E  \ ae a\ a. /

a, ?, i, ?, u, ?, ṛ, ṝ, e, ai, o, au, aṁ, aḥ

?jñ?

h Î

ha - kṣa

sahasr?ra

Alle letters wanneer ze in een sattvische staat worden uitgesproken

Panini, codificeerder van Sanskrit

De geleerde en taalkundige Panini (ong. 500 BC) staat bekend als de codificeerder van Sanskriet Grammatica en grondlegger van het klassieke Sanskriet.  Alle belangrijke teksten werden aan zijn grammatica getoetst. Het Sanskriet dat wij bestuderen is dus het Sanskriet, dat Panini, ongetwijfeld de oudst bekende grammaticus uit de Oudheid, fonologisch (De wetenschap der spraakklanken betreffend) en grammaticaal beschrijft met een nimmer geëvenaarde nauwkeurigheid en gestrengheid. De taal is door hem strak gestandaardiseerd.

Patanjali, commentator

Aardig om te weten is, dat Patanjali (ong. 200 jaar BC) één van de belangrijkste commentatoren van Panini’s werk is geweest. Er is, volgens deze codificeerder van Yoga en taalkundige, een relatie tussen alle talen op aarde als men onderscheid weet te maken tussen Sabda (woord of klank), Artha (essentie) en Jñana (kennis of mentale activiteit). In feite is dat de klankkleur, welke in ieder woord zit en vooral tot uitdrukking komt in de manier waarop het wordt uitgesproken.

 

 

शब्दार्थप्रत्ययामामितरेतराध्यासात्संकरः तत्प्रविभागसंयमात् सर्वभूतरुतज्ञानम् ॥१७॥

?abd?rtha-pratyay?m?m-itaretar?dhy?s?t-saṁkaraḥ tat-pravibh?ga-saṁyam?t sarvabh?ta-ruta-jñ?nam ॥17॥

Het woord (geluid), de betekenis en het begrip zijn onderling niet verbonden met elkaar. Door Samyama te doen (op het woord of geluid) wordt het ontward en ontstaat er kennis (begrip) van woorden (spraak of uiting) door welk levend wezen dan ook geuit.

 

Met Pinksteren worden de discipelen van Jezus ‘begeisterd’ en er verschenen tongen van vuur boven hun hoofden. Vanaf dat moment spraken zij de ziele taal, die door alle levende wezens werden begrepen. Zou het Sanskriet deze ziele taal kunnen zijn geweest…

Slotopmerking

Het Sanskriet is in India uiteindelijk geëvolueerd tot het 'neo-Indiaas', dat wil zeggen tot een moderne, levende taal, zoals het Hindi en het Bengaals. Een leuke bijkomstigheid is dat je de woorden in India, die geschreven zijn in het Hindi, kan lezen, maar in de meeste gevallen geen notie hebt wat ze betekenen. Daarvoor moet je wel wat van Sanskriet afweten!

Basiscursus Sanskriet

Sinds april geeft de Stichting Raja Yoga Nederland (in samenwerking met SYN) een basiscursus sanskriet. Men kan zich daarvoor nog aanmelden via www.raja-yoga.nl.

Archief

Geef een zoekopdracht

Laatste Tweets

Volg ons @RajaYogaNieuws