Lezingen

Onze docenten houden geregeld lezingen. Deze kunt hier terug vinden en op uw gemak lezen.

Vorige pagina | Overzicht

Toegevoegd op 01/01 door Klaas Stuive

Lezing: tussen geloven en weten
Door: Klaas Stuive

Hari Om, lieve mensen.

Anekdote 1: “God bestaat niet”. “O, nee, kom maar met je hand en voel mijn hart!” .
Wat voor de ene mens weten is, is voor de andere mens geloven of zelfs nonsens.
Anekdote 2: “Ik geloof niet in een God. Ik ben een atheïst. Ik zie alleen maar de schoonheid van de natuur”.
Wat voor de ene God is, is voor de andere de natuur.
Anekdote 3: “Je gaat om met een rooms-katholiek meisje! Weet je wel: twee geloven op één kussen daar slaapt de duivel tussen”.
Wat voor de een de ware godsdienst is, is voor de ander duivels.

Drie illustratieve anekdotes over de strijd tussen geloven en weten. Wanneer weet je nu en wanneer ben je nog in het stadium van geloven? In ieder geval zit tussen geloven en weten een karmisch proces van loslaten van het verleden, van vrede vinden in je zelf. De Yoga heeft mij daarover het antwoord gegeven en mij in dat proces ondersteund.
Daarvan wil ik graag getuigen!

Ach, hoe beperkt is ons denkvermogen om het fenomeen van “God” aan te voelen. De beeldvorming over God ons aangereikt vanuit onze cultuur en opvoeding, zo schattig, maar zo beperkt. Toch (en dat is mijn persoonlijke ervaring): God is zo dichtbij, net als onze schaduw, maar let maar op: we zijn geneigd steeds maar weer over onze schaduw heen te kijken.

Yoga is citta-vrtti nirodha. Dit is de ultieme staat van Yoga, van weten: een staat van geestelijke stilte. Maar deze staat van geestelijk stilte is moeilijk te bereiken, omdat onze geest zich steeds maar weer bezig houdt met levenszaken die pijnlijk of niet pijnlijk zijn.

Waar houdt onze geest zich dan precies mee bezig? Met citta-vrttis (wervelingen in de geest), zegt Patanjali, en hij deelt deze citta-vrittis in vijf categorieën in. Deze zijn: juiste kennis, onjuiste kennis, verbeelding, slaap en geheugen. Door beoefening van Yoga proberen we onze geest steeds meer te richten op juiste kennis. Patanjali zegt daarover dat juiste kennis kan worden verkregen door direct weten (pratyaksa), gevolgtrekking (anumana) en getuigenis (agama). Dat is dus volgens hem het doel van de aangereikte oefeningen in Yoga.

Met behulp van samadhi kunnen we tot direct weten of zuivere kennis komen. Die zuivere kennis kan ons ook aangereikt worden door een gerealiseerd mens. Toch moet ons denken deze kennis wel verwerken door middel van ‘gevolgtrekking’. Onze geest is dan in beweging gebracht door ons denken en zal dus altijd minder zuiver zijn als in die gevoelswaarneming die wij samadhi noemen of via die getuigenis waar wij naar luisteren. Het denken interpreteert die kennis, geeft daar vorm en inhoud aan en laat ons handelen. Er is dus steeds maar weer sprake van interpretatie. Ziehier de essentie van het ontstaan van de diverse stromingen in religie. Ziehier de strijd tussen geloven en weten.

Het aparte is dat in het directe weten (zuivere kennis) onze geest niet of nauwelijks meer in beweging is. De citta-vrttis zijn dan in nirodha, in volkomen rust. In volkomen rust van de geest neem je dus waar, zoals een zuiver kristal, zonder vervormingen, zonder dat je ego een rol speelt. Deze toestand van Yoga (verwoord in de definitie) noemen we samadhi. Samadhi is maar voor een zeer kleine groep eenvoudig te bereiken. Dat zijn, wat je zou kunnen noemen, “oude zielen”. Zij hebben dit vermogen in samadhi te geraken meegekregen door geboorte en hebben in vorige levens al ervaringen opgedaan om tot die kennis te komen.

Voor de meeste mensen geldt dat het flink oefenen is. Bij dit oefenen met behulp van Yoga zijn, volgens Patanjali, de volgende zaken van belang: geloof, vertrouwen, energie, goed geheugen, intelligentie, intense verlangen om één te worden met dat Grote Fenomeen, en zelfovergave. Dus oefening heeft pas impact als je deze discipline kunt opbrengen gedurende langere tijd, zonder onderbreking, als je in staat bent om los te komen van je ego. In Yoga noemen we dit onthechten van alles wat je aan het aardse bindt. In bijbelse termen zien we dit terug in de persoon van Jezus: “Vader waarom hebt Gij mij verlaten. Vader, vergeef het hun, want zij zijn onwetend. Ik heb volbracht (mij volledig onthecht). Vader in Uw handen beveel ik mijn geest”. Alle religieuze geschriften hebben het over hetzelfde!

Terug naar geloven en weten en die strijd daartussen, zoals in de titel van deze lezing weergegeven. We moeten dus blijven geloven zolang we niet in staat zijn om samadhi of de toestand van Yoga te bereiken, zolang we dus nog niet in staat zijn om ons volledig te onthechten van alles wat onze ego bindt. Tot dát moment moeten we kritisch zijn en blijven, zullen we onze meningen in bescheidenheid moeten uiten en ruimte moeten laten om te relativeren, ruimte moeten laten voor andersoortige meningen, zoals “Ik geloof in de natuur”.

Totdat we dat ene moment mogen ervaren. Dat moment dat we in de geestelijke stilte, in het volle licht, de ware intense verbinding mogen aanvoelen met die Al-Ene, die Patanjali aanduidt met Isvara, een bijzondere Purusha, die boven alle bezoekingen staat, overal en altijd aanwezig is en ook de Leraar is van Alle Leraren. Dat ene moment waarvan Jacob, Mozes, Abraham en later Paulus vanuit onze Joods-christelijke cultuur getuigen. Of waarvan Mohammed vanuit de islamitische cultuur getuigt. Of Boeddha vanuit de oosterse cultuur getuigt. Of dr. Sharma getuigt, etc. etc.

Toch kunnen we die getuigenis pas omzetten in weten als we het zelf hebben ervaren.
Die ervaring heb ik persoonlijk mogen beleven bij het sterfbed van mijn moeder, nu 12 jaar geleden. Die belevenissen hebben mij gebracht op het gevoel van weten. Dat gevoel is, zoals wij tijdens haar sterven konden verwoorden: “God is Licht en Liefde”, niet meer en niet minder.

Patanjali geeft ons enkele eigenschappen van Isvara, maar we kunnen zijn Verhevenheid dus ook aanvoelen op bijzondere momenten en met Hem in innig gevoelscontact komen. Hij geeft zelf aan dat we dit via de mantra AUM ook kunnen. AUM is de mantra die de essentie aangeeft van de wet van beweging: tamas, rajas en satva. Dat gevoelscontact, deze beleving van een samensmelting met die Oerbron van Energie (In mijn weten: Licht en Liefde) is het doel waar ieder mens naar zoekt. Ver weg voor de meesten, maar toch zo dichtbij.

De strijd tussen de godsdiensten om het gelijk (anders gezegd de strijd tussen het gelijk van ego‘s), het claimen van het eigendomsrecht op die ene Waarheid of die enige weg naar Verlichting of Bevrijding toe, verbleekt in het “Licht van de Waarheid”. Een strijd die jammer genoeg nog eeuwen na ons zich zal voortzetten, tot het moment dat de mens in staat is om echt te weten. Deze toestand van “Vrede op Aarde”, zoals verwoord in de Bijbel (maar ook in andere religieuze geschriften) en prachtig uitgedrukt in dat bekende kerstlied (veel gezongen in oorlogstijden), is nog zeer ver weg in menselijke termen van tijd gesproken, maar toch ook weer zo heel dichtbij voor de mensen die echt weten. Alles begint bij jezelf, dat heeft Yoga mij geleerd. Voel maar…Na een lang karmisch proces kan ik dit nu zeggen en ervan getuigen.

Namasté

Klaas Stuive

Archief

Geef een zoekopdracht

Laatste Tweets

Volg ons @RajaYogaNieuws